З вопыту работы
Турысцка-краязнаўчая дзейнасць
«Актывізацыя грамадзянска-патрыятычнага выхавання праз турысцка-краязнаўчую дзейнасць»
Кіраўнік Народнага гісторыка-краязнаўчага музея
Любчанскага краю
Борыс Таццяна Аляксандраўна
Адным са сродкаў грамадзянска-патрыятычнага і маральнага выхавання вучняў з’яўляецца турысцка-краязнаўчая дзейнасць. Падчас краязнаўчай работы ў дзяцей фарміруецца інтарэс да вывучэння гісторыі краіны, роднага горада, вёскі. Любоў да Радзімы пачынаецца з канкрэтных ведаў пра вуліцу, раён, горад, вёску, дзе мы жывём.
У нашай установе адукацыі пры Народным гісторыка-краязнаўчым музеі Любчанскага краю дзейнічае клуб “Патрыёт”. У гуртку займаецца 10 вучняў. У пачатку кожнага навучальнага года выбіраецца стараста гуртка і яго намеснік. Гурткоўцы размяркоўваюцца па асноўных напрамках работы: гістарычнае краязнаўства, гісторыя роднага краю і баявой славы, этнаграфія. Гурткоўцы выконваюць абавязкі экскурсаводаў, краязнаўцаў-даследчыкаў, адказных за перапіску і членаў лектарскай групы.
На працягу двух гадоў збіраецца матэрыял па гісторыі пасёлка Любча, пра яго помнікі гісторыі і культуры, вядомыя мясціны. Сабраны матэрыял быў аформлены ў выглядзе альбома. Адначасова збіраліся і старыя рэчы. Вучні прыносілі прадметы побыту (гаршчкі, збаны, міскі, прасы, лямпы), прылады працы (верацёны, сярпы, калаўроты, рыдлёўкі) і адзенне любчанскіх жыхароў (сарочкі, андаракі, гарсэты, чапцы, курткі).
Вялікі інтарэс уяўляюць шматлікія рэчавыя і пісьмовыя помнікі: фотаздымкі, дакументы, успаміны, дзённікі, узнагароды і інш. Усе матэрыялы ўважліва вывучаюцца, адбіраюцца і абагульняюцца. Вызначаецца гістарычная каштоўнасць і значнасць кожнага экспаната. Гурткоўцы рэстаўруюць і апрацоўваюць знаходкі, праводзяць экскурсіі.
Задача гуртка – пашырыць магчымасці самастойнай работы з экспанатамі, дакументамі, большасць з якіх звязаны з пошукавай дзейнасцю. Займаючыся краязнаўствам, школьнікі адчуваюць грамадскую карысць пошукавай справы. Гэта павышае самаацэнку дзяцей, прымушае паверыць іх ва ўласныя сілы, фарміруе актыўную жыццёвую пазіцыю. Пошукавая дзейнасць гурткоўцаў уключае збор, апрацоўку, сістэматызацыю і захоўванне матэрыялаў, вядзенне перапіскі і прапаганду вынікаў пошуку. Для большай эфектыўнасці работы наладжваюцца кантакты з рознымі арганізацыямі і ўстановамі, сведкамі ваенных падзей, настаўнікамі гісторыі і бацькамі дзяцей. Юныя краязнаўцы неаднаразова звярталіся па дапамогу да насельніцтва.
Важным сродкам актывізацыі пошукавай работы з’яўляецца напісанне творчых сачыненняў: «Мая сям'я ў гады вайны», «Мой радавод», «Героі Вялікай Айчыннай вайны Любчанскага краю».
Краязнаўчая работа ў школе праводзіцца на ўроках, факультатыўных занятках і ў пазаўрочны час. Формы пазакласнай работы вельмі разнастайныя: тыдні гісторыі і краязнаўства, гістарычныя вечарыны, алімпіяды, канферэнцыі, паходы, экскурсіі, злёты, спаборніцтвы, акцыі, вахты памяці і інш.
Вучні рыхтуюць рэфераты на розныя тэмы: «Героі малой радзімы ў гады Вялікай Айчыннай вайны», «Сёстры Хатыні» «Гарады-героі Савецкага Саюза», «Буйнейшыя бітвы Вялікай Айчыннай вайны: бітва за Маскву, Сталінград, Курская бітва, абарона Брэсцкай крэпасці». На аснове сабраных матэрыялаў папаўняецца «Летапіс Вялікай Айчыннай вайны». Вялікую работу краязнаўцы вядуць таксама па ахове гістарычных помнікаў. Так, вучні шэфствуюць над помнікамі загінуўшым землякам на тэрыторыі Любчанскага сельскага выканкама.
Гурткоўцы з’яўляюцца актыўнымі турыстамі і праваднікамі па мясцінах баявой славы Любчанскага краю. Неаднаразова актывісты клуба «Патрыёт» ажыццяўлялі велапаход па мясцінах партызанскага руху і генацыду (маршрут Любча - Войнава – Вераскава –Чарэшля - Дзяляцічы - Любча). Працягласць маршрута-30 км. У групу ўвайшлі 10 навучэнцаў 6 – 8 класаў. За час паходу адбыліся тры экскурсіі. Школьнікі наведалі 6 помнікаў, звязаных з падзеямі Вялікай Айчыннай вайны. Помнікі былі ачышчаны ад смецця і прыведзены ў парадак.
У гуртку няма дзяцей, якія не любілі б спорт. Восенню школьнікі трэніруюцца па тэхніцы веласіпеднага турызму, а зімой катаюцца на лыжах. Гурткоўцы часта гуляюць у школьнай спартзале ў баскетбол і валейбол, а на стадыёне – у футбол. Кожны ўмее распальваць вогнішча і арыентавацца на мясцовасці, ведае і выконвае правілы тэхнікі бяспекі, можа аказаць першую медыцынскую дапамогу пацярпеламу, умее карыстацца неабходным турыстычным інвентаром і рахтаваць ежу ў паходных умовах. Тэарэтычныя веды вучняў неаднаразова пацвярджалі практычнымі справамі, дзе заўсёды праяўлялі сябе згуртаваным калектывам.
Гурткоўцы любяць экскурсіі. З задавальненнем наведваюць гісторыка-краязнаўчыя музеі Навагрудскага раёна, школьныя музеі ўстаноў адукацыі Навагрудскага раёна, Музей Вялікай Айчыннай вайны ў горадзе-героі Мінску, Нясвіжскі і Мірскі замкі і г.д. Па матэрыялах экскурсій праводзяцца ўрокі мужнасці, заняткі па гісторыі Вялікай Айчыннай вайны і іншых тэмах.
Юныя гісторыкі-краязнаўцы актыўна ўдзельнічаюць у святкаванні розных юбілеяў і знамянальных дат, алімпіядах, навукова-практычных канферэнцыях і конкурсах. Дзеці выступаюць дастойна не толькі на ўзроўні раёна, але і вобласці. Хочацца адзначыць найбольш актыўных навучэнцаў – Каржанеўскую Алесю, Баравік Яну, Фокіна Мікіту.
Удзел у паходах, экскурсіях, навукова-практычных канферэнцыях і алімпіядах па краязнаўстве дапамагае навучэнцам у выбары будучай прафесіі.
Патрыятызм нельга прывіць прымусова. Майстэрства педагога заключаецца ў тым, каб расказаць пра вернасць Айчыне, гуманізм і грамадзянскі гонар без павучанняў і рэкамендацый. Толькі ўласным прыкладам і павагай да людзей і роднай зямлі можна далучыць школьнікаў да агульначалавечых маральных каштоўнасцей.
Турысцка-краязнаўчая дзейнасць – гэта цудоўная школа выхавання грамадзянскасці і фарміравання асноў жыццёвага самавызначэння. Краязнаўства трэба разумець шырока: гэта і наша мінулае, і наша сённяшняе, якое фарміруе нашу будучыню. Выкарыстанне ў адукацыйным працэсе краязнаўчага матэрыялу дазваляе выхоўваць у дзяцей павагу да малой Радзімы, яе мінулага, культурных каштоўнасцей і землякоў, а таксама фарміраваць веды пра побыт, заняткі, гаспадарчае жыццё і абрады продкаў. Сувязь моладзі з матэрыяльнай і духоўнай спадчынай дапамагае ёй не толькі ацаніць мінулае і сённяшняе, але і пазнаць сябе ў жыцці, вызначыцца ў будучыні, вырасці сапраўднымі патрыётамі Радзімы.
Сцэнарый інтэрактыўнай экскурсіі “Часоў звязуючая нітка” У Народным гісторыка-краязнаўчым музеі Любчанскага краю
Сцэнарый інтэрактыўнай экскурсіі “Часоў звязуючая нітка”
У Народным гісторыка-краязнаўчым музеі Любчанскага краю
Аддзел “Прырода”
Дзеючыя персанажы:
Грыбнік (ён жа вядучы па ўсіх аддзелах музея),
Дзяўчынка,
Хлопчык
Грыбнік: Ух, стаміўся я крыху. Прысяду, адпачну. Бачу і вы на месцы грыбныя натрапілі, вунь колькі грыбоў набралі (звяртаецца да гасцей)
(з карзінамі ў руках выходзяць дзеці)
Дзяўчынка: Добры дзень, дзядзька Рыгор. Пакуль вы сядзець будзеце, мы ўсе грыбы ды ягады пазбіраем
Грыбнік: Абы на здароўе, мае дзеткі. Адпачніце і вы са мною. Сонца на небасхіле высока. Паспееце яшчэ поўныя кашы набраць. І вы мае, паважаныя, сядайце. Бачу, што гарадскія. Мабыць у нашым лесе ўпершыню. Галоўнае, каб не заблукалі, звяроў якіх не спужаліся. Можна ў Налібоцкай пушчы сустрэць і ваўка, і дзікага кабана, і касулю, і мядзведзя, і лася. Так што трымайцеся мяне і нікога не бойцеся. Я у нашым лесе ведаю кожную сцяжыначку, кожны кусцік
Хлопчык: Дзядзька Рыгор, як птушкі прыгожа спяваюць, заслухацца можна. Во, чуеце? (запіс спеву птушак). А што гэта за птушка спявае?
Грыбнік: Я то ведаю, а вось ці ведаюць нашыя госці?
(З экскурсантамі праводзіцца аудыёгульня “Пазнай птушку”)
Грыбнік: Малайцы, справіліся. Ужо і дадому час ісці. Вось як пяройдзем праз рэчку Нёман, убачыце, які ў нашым мястэчку размешчаны велічны замак,там зараз жывуць мясцовыя памешчыкі Фальц-Фэйны - Набокавы. Зойдзем да іх у госці. Гаспадыня Лідзія Фальц-Фэйн прыветлівая жанчына, абавязкова запросіць нас у госці Хадзем за мною
(запрашае гасцей прайсці ў наступную залу музея)
Аддзел “Старажытнасць і Новы час”
Дзеючыя персанажы:
Апошняя любчанская памешчыца Лідзія фон Пэйкер
Мікалай Набокаў – сын Лідзіі фон Пэйкер
Лідзія Фальц-Фэйн: Мікола, Мікола, сыночак! Ну дзе ж ты падзеўся? Мабыць ізноў збег на рэчку, гарэза. Трэба ісці шукаць. Дзень добры, госцейкі дарагія. Заўседы рада вас бачыць у маім маёнтку. У прыгожым белакаменным палацы, які я збудавала, заўседы паўнютка гасцей, заўседы гучыць музыка. І мой 8-гадовы сын Мікалай Набокаў, апантаны музыкай, вучыцца іграць на фартэпіяна. Я думаю, што ў будучым ен стане таленавітым кампазітарам і будзе сам пісаць музыку. Дарэчы, вы яго не бачылі?
(З’яўляецца Мікола)
Мікола: Вось і я, матуля.
Лідзія фон Пэйкер: Чаму ж ты такі непаслухмяны. Колькі разоў табе гаварыла аднаму не адыходзіцца ад палаца!
Мікола: Не хвалюйся. Ты ж ведаеш, як я люблю на беразе Нёмана паслухаць музыку ракі і музыку лугавых кветак .
Лідзія фон Пэйкер: Ведаю, канешне, сынок. Толькі аднаму адыходзіцца далёка не трэба.
Мікола: Добра, мама, прабач мяне. А каб ты не сердавала, я раскажу нашым гасцям гісторыю нашага Любчанскага замка
(расказ аб гісторыі Любчанскага замка)
Грыбнік: Дзякуй, Мікола. Вельмі цікавы расказ. Але нашыя госці крыху стаміліся і прагаладаліся. Пагэтаму мы зараз пойдзем далей і завітаем у госці да хлебасольнай цёткі Адэлі. Яна жыве недалека ад замка, гаспадыня што трэба. І прывітае, і пачастуе, і з пустымі рукамі ніколі з хаты не адпусціць
(запрашае ў наступную залу)
Аддзел “Народны быт”
Дзеючыя асобы: Грыбнік
Цётка Адэля
Грыбнік: Добры дзень, суседачка. Нешта учора з ранку цябе ў агародзе нябачна было.
Адэля: Заходзьце, заходзьце, даражэнькія. Вы якраз у самы час прыйшлі. Я гасцей чакаю, сватоў. Дачку маю старэйшую сватаюць. Добры хлопец, з нашага сяла. У памешчыцы нашай лесніком служыць.
Грыбнік: Я гляжу парадак у хаце навяла.
Адэля: Так, рушнікі рублем адпрасавала, фартухі адбяліла, усе па месцах расставіла: калаўроткі, ночвы, маслабойкі, ступы, і гаспадара майго прынады на сваіх месцах: і восці, і цэп.
Грыбнік: А прыданае?
Адэля: Поўны куфэрак рознага дабра: і сурвэткі, і посцілкі, і дыванкі, і рушнікі. Ткалі з дачкою на ткацкім станку, не пакладаючы рук. Стараліся.
Грыбнік: А чым жа ты гасцей частаваць будзеш?
Адэля: Вось, чым багаты, тым і рады. Бульбачка ў печы, каравай расчыніла, кабанчыка забілі. Есць і каўбаска, і вяндлінка. Што вам, даражэнькія госці, спадабаецца, тым і сватоў частаваць буду.
Калі ласка, каштуйце!
(праводзіцца дэгустацыя страў беларускай нацыянальнай кухні)
Грыбнік: Ну, гаспадынька, усе смачна, усе стаў на стол. І няхай маладых чакае шчасце і дабрабыт. А мы пойдзем далей
(запрашае ў наступную залу)
Аддзел літаратурна-рэвалюцыйны
Дзеючыя асобы:
Петр Бластус Кміта – заснавальнік Любчанскай друкарні
Ян Даніэль і Ян Ланге – сыны Бластуса Кміты
Друкар Бластус Кміта: Дзень добры, сыны мае. Бачу, што цікавяцца людзі нашай Любчанскай друкарняй, адной з самых буйных друкарняў XVII ст. Вялікага Княства Літоўскага
Ян Даниэль: Так, настаўнік, нездарма мы твае вучні Ян Даніэль і Ян Ланге з гонарам працягваем друкарскую справу на карысці свайму народу.
Ян Ланге: Гонар і хвала табе, Бластус Кміта. Ты заснаваў на Любчанскай зямлі друкарню, разам з намі працуюць разумнейшыя людзі часу: Сымон Будны, Саламон Рысінскі, Даніэль Набароўскі, Самуіл Доўгірд.
Друкар Бластус Кміта: Рады , рады вас вітаць. З верстакоў Любчанскай друкарні выйшла ў свет больш за 50 выданняў на польскай і лацінскай мовах па гісторыі, філасофіі, медыцыне. Вось толькі не хапае збонікаў вершаў. Дазвольце прапанаваць вам паспытаць сябе ў пісьменніцкай дзейнасці і папоўніць нашыя выданні цудоўным вершам.
(Экскурсантам прапануецца калектыўнае заданне – з прапанаваных слоў скласці верш пад назваю “ Радзіма”)
(запрашае ў наступную залу)
Аддзел “Вялікая Айчынная вайна”
Дзеючыя персанажы:
Партызанка 1
Партызанка2
Партызанка 3
Партызанка 1: Ох, і стаміліся мы сёння, дзяўчаты. Калі ўжо вайна гэта праклятая закончыцца…? Як там нашыя родныя, блізкія? Напэўна чакаюць нашых лістоў з нецярпеннем.
Партызанка 2: Будзем пісаць усё як ёсць: што у першыя дні вайны немцы разбамбілі мост праз раку Нёман, што палова хат спалена, што яўрэяў сагналі ў гета , расстрэльваюць і дзяцей, і жанчын, і старых.
Партызанка 3: А пра партызан?
Партызанка 1: Пішы, што шмат партызанскіх атрадаў у нашым лесе. Міцька Дзенісенка камандуе коннаю брыгадаю. Малайцы хлопцы! Грамяць немцаў, такі страх наводзяць на гэтую фашысцкую гадзіну. А ў весцы Купіск нядаўна хлапчук малады, партызан Міхаська Белуш загінуў, закрыў сабою нямецкі дзот, каб партызаны да немцаў прарваліся. І чарашлянка Людміла Сечка ў баі пад Лугамавічамі галаву злажыла. Ох, шкада такія людзі маладыя гінуць…
Партызанка 2: Адпомсцяць нашыя салдаты за кожную кролю крыві! Не сумнявайцеся. Так хочацца, каб нашыя лісты да родных дайшлі. Толькі як іх скласці правільна?
Партызанка 1: Можа госці нашыя ўмеюць? (звяртаецца да экскурсантаў). А калі не, то я вас навучу.
Праводзіцца майстар-класс “Складзі франтавую паштоўку”
(Экскурсанты запрашаюцца ў наступную залу)
Аддзел “Сельская гаспадарка”
Дзеючыя персанажы:
Старшыня калгаса імя Лысенкі
Грыбнік: Добры дзень, Уладзімір Пятровіч. Ты ўсе працуеш, не пакладаючы рук. Тут вось студэнтаў з гораду прыслалі ў дапамогу калгасам нашага раёна Любчанскага ( у якасці студэнтаў выступаюць эккурсанты)
Старшыня: О. гэта вельмі добра. Рукі рабочыя нам ніколі не пашкодзяць. Усе пасля вайны гэтай праклятай разбурана, ой як дапамога патрэбная. І так, зараз паглядзім. Паедзеце ўсе на пераборку бульбы. Ох і бульбачка ў гэтым годзе ўрадзіла, як ніколі. І так, пойдзем па спіску:
калгас імя Варашылава ў веску Балотцы, што каля Шчорсаў; у калгас “Чырвоная зорка”, што ў Галковічах Вераскоўскага сельсавета, калгас імя Лысенкі ў веску Ачукевічы, вёска Дзяляцічы ў калгас “Сцяг Саветаў”, у веску Купіск у калгас “Чырвоны Кастрычнік”
( экскурсанты дзеляцца на 5 калгасных брыгад і цягнуць жрэбій, выбіраючы калгас)
Старшыня: Ну а зараз паглядзім, якія з вас работнікі атрымаюцца. Пераборка бульбы – справа нялегкая, пагэтаму пакуль вось вам гарох і фасоля. Хто хутчэй перабярэ, той і ў перадавіках хадзіць будзе.
(Праводзіцца спаборніцтва паміж калгаснымі брыгадамі па пераборцы фасолі і гароха – конкурс “Калгасныя Папялушкі”. Пераможцу ўручаецца вымпел Узорны калектыў камуністычнай працы)
Старшыня: Малайцы, папрацавалі на славу. Пашанцавала нашым калгасам. З пераборкаю бульбы цяжкасцяў не будзе. Ну а зараз перадавікоў калгаснай працы чакаюць на сустрэчу піянеры Любчанскай сярэдняй школы. Запрашаем вас на піянерскі сход.
(экскурсанты праходзяць у наступную залу)
Аддзел “Гісторыя школы”
Дзеючыя персанажы:
Старэйшая піянерка,
Піянер 1
Піянер 2
піянер 3
Піянер 4
Старэйшая піянерка: Піянер, служыць на карысць Радзіме будзь гатовы!
Піянеры: Заўжды гатовы!
Старэйшая піянерка: Сення да нас на піянерскі сход завітаў Узорны калектыў камуністычнай працы Любчанскага раёна. На павестцы дня першым пунктам “Расказ аб гісторыі нашай школы”
1 піянер: Гісторыя адукацыі ў нашым Любчанскім краі пачалася з XVI ст, калі ў Любчы існавала царкоўна-прыхадская школа.
2 піянер: У XVII ст. дзейнічала яўрэйская пачатковая школа – Хедэр.
3 піянер: У XIX ст. існавала Любчанскае народнае вучылішча.
4 піянер: Напачатку XX ст. у Любчы працавалі руская, беларуская школы, вячэрняя школа рабочай моладзі.
1 піянер: Пасля вайны школа размяшчалася на Любчанскім замчышчы. Там была адчынена першая музейная экспазіцыя, дзякуючы настаўніку гісторыі Вінару Мікалаю Андрэевічу.
2 піянер: Новая трохпавярховая школа была пабудавана ў 1975 годзе. Школьны музей набыў прасторнае памяшканне, дзякуючы дырэктару Карповічу Міхаілу Міхайлавічу.
Старэйшая піянерка: На павестцы дня другім пункам “ Нашыя піянерскія справы”
1 піянер: Наша галоўная справа-добра вучыцца і любіць сваю Радзіму.
2 піянер: Захоўваць гісторыю нашай навучальнай ўстановы і малой Радзімы.
3 піянер: Збіраць і захоўваць інфармацыю аб вядомых выпускніках школы.
Старэйшая піянерка: Трэцім пункта на павестцы дня “Выкананне гімна пасёлка Любча”
( Экскурсантам раздаецца тэкст гімна пасёлка Любча. Праводзіцца песенны флэшмоб “Спяем гімн разам”
Старэйшая піянерка: Піянер, служыць на карысць Радзіме будзь гатовы!
Піянеры: Заўжды гатовы!
Аддзел “Жывапіс і скульптура”
Дзеючыя персанажы:
Мастак
Удзельнік арт-плэнера 1
Удзельнік арт-пленэра 2
Мастак: Ну што, мае юныя мастакі. Сення наш занятак праходзіць на беразе ракі Нёман. Паглядзіце якая наўкол прыгажосць: блакітнае неба, прыгажосць ракі, па-казачнаму незвычайны лес. Гэту прыгажосць трэба зберагчы для нашчадкаў. На сваіх палотнах пастарайцеся перадаць усю маляўнічасць прынёманскага краю.
Удзельнік арт-пленэра 1: Мая бабуля мне калісьці распавядала, што ў Любчы жылі і працавалі таленавітыя мастакі, улюблёныя ў свой родны край, Анатоль Скрабец, Петр Каўцэвіч.
Удзельнік арт-пленэра 2: У Любчы у пачатку XX нарадзіўся народны мастак Беларусі Мікалай Дучыц , а ў в. Дзяляцічы – народны скульптар Беларусі Віктар Грос.
Удзельнік арт-пленэра 1: У наш час у Любчы ствараюць свае палотны мастакі Мікалай Пронька і Віктар Залацілін.
Мастак: Так. Гэтыя таленавітыя людзі сваёй творчасцю праславілі наш край, натхняючы на творчасць іншых. І так, за працу. Я ўпэўнены, што вы станеце дастойнай зменай сваіх папярэднікаў.
(Экскурсантам прапануецца ва ўмовах імправізаванай арт-студыі стварыць на мальберце палатно “Прырода Прынёманскага краю”)
Театр и музей: использование приемов театрализации в культурно-образовательной деятельности Народного историко-краеведческого музея Любчанского края
Государственное учреждение образования
«Любчанская средняя школа»
Новогрудского района Гродненской области
Театр и музей: использование приемов театрализации в культурно-образовательной деятельности
Народного историко-краеведческого музея Любчанского края
(из опыта работы руководителя музея Борис Татьяны Александровны
тел. 8-029-966-92-98)
Музей и театр – учреждения, которые связаны с приобщением человека к культуре. Оба являются зрелищем и имеют своего зрителя, представляют культуру развлечения и формируют досуговую сферу общества. В то же самое время театр и музей – не досуговые центры, они несут миссию искусства зрителю, поэтому актуальность постановки проблемы театрализации музейного пространства связана с озабоченностью музейного сообщества по поводу все большего нарастания агрессии «развлекательности» в музее.
В практической деятельности Народного историко-краеведческого музея Любчанского края выделяются три основных аспекта связи музея и театра. Первый аспект связан с театральностью построения музейной экспозиции и музейного пространства. Музейная экспозиция все чаще строится по законам драматургии, на основе сценария, продуцирующего создание художественного образа.
Второй аспект театрализации соотносится с проблемой: музей и образование. Он характеризуется привнесением в его музейно-педагогическую деятельность приемов, характерных для зрелищных искусств: костюмированных персонажей, применение игровых форм, которые выполняют экспрессивную роль. Эти приемы становятся неотъемлемой частью музейных экскурсий и занятий.
Третий аспект театрализации связан с проблемой: музей-зрелище, музей и шоу. Сегодня этот аспект соотносится с масштабным расширением культурно-образовательного пространства музея благодаря созданию на его территории арт-акций, театральных спектаклей, распространение в музейной практике «живых картин».
Но особое внимание в работе Народного историко-краеведческого музея уделяется второму аспекту взаимоотношений «музей–театр», а именно на проблеме театрализации как образовательной технологии, так как именно этот аспект наиболее тесно связан с театральной педагогикой и образовательной деятельностью музея.
Первая точка зрения соотносит театрализацию в музее с импровизацией и представлениями актеров. Метод заключается в разыгрывании сценок из эпохи в соответствующих костюмах на экспозиции. Этот метод театрализации в данном ракурсе заключается в воссоздании и передаче зрителям некоего театрального действия, связанного с экспозицией, в котором соединяются слово, мимика, поза, движение и жест и которые призваны вызывать различные эмоциональные состояния посетителей в музейном пространстве. В этой связи надо отметить, что театрализованная экскурсия является самой распространенной формой работы. В определенный момент экскурсии воспроизводятся диалоги, поступки, традиционные действия, речи людей определенной эпохи. Появление во время экскурсии в подлинных интерьерах среди подлинных вещей живого человека в старинной одежде позволяет посетителю смоделировать образ жизни определенного времени. «Ожившие персонажи» дают посетителям новые эмоциональные и коммуникативные ощущения. С целью более эффективного и доступного осуществления популяризации музейного собрания на экспозициях Народного историко-краеведческого музея действуют следующие персонажи: грибники – любители тихой охоты (отдел «Природа»), последняя Любчанская помещица Лидия фон Пейкер и ее сын Николай Набоков, будущий белорусско-американский композитор (отдел «Средневековье и Новое время»), гостеприимная хозяйка тетка Аделя (отдел «Народный быт»), первопечатники Любчанской типографии XVIІ ст. – Бластус Кмита и его сыновья (отдел Литературно-революционный), партизанки (отдел «ВОВ»), председатель послевоенного колхоза им. Лысенко (отдел «Сельское хозяйство»), пионеры Любчанской СШ времен СССР (отдел «История школы»), участники открытого арт-пленера по ИЗО (отдел «Живопись и скульптура»)
Вторая точка зрения рассматривает театрализацию как костюмированную игру с посетителями. Театрализация – это импровизационные игры, протекающие в увлекательных для участников предлагаемых обстоятельствах, совместное коллективное творчество, погружение в эпоху и проживание в образах. Театрализация в музее является синтезом традиционного театрального действия актеров и интерактивных элементов с непосредственным участием в игровой деятельности посетителей и выполнением ими заданий. Так во время проведения анимационной интерактивной экскурсии «Времен связующая нить» посетителям предлагаются различные коллективные и индивидуальные задания: распознавание голосов птиц Налибокской пущи в отделе «Природа», составление стихотворения «Родина» в Литературно-революционном отделе, мастер – класс по складыванию фронтовых писем – треугольников в отделе «ВОВ», конкурс «Колхозные золушки» в отделе «Сельское хозяйство», песенный флэшмоб «Споем гимн вместе» в отделе «История школы» и создание в импровизированной арт-студии ИЗО художественного полотна «Природа Принеманского края» в отделе «Живопись и скульптура», а также увлекательный словесный аукцион.
Третьей точкой зрения по вопросу сущности театрализации является понимание сущности театрализации как масштабных театрализованных мероприятий в музее, рассчитанных на широкую аудиторию. Для проведения подобного рода мероприятий в Народном историко-краеведческом музее Любчанского края имеется костюмерная с наличием необходимого фонда костюмов, а также звуковое оборудование.
Организация театрализованных форм в музейном пространстве – достаточно сложное дело. В музее театрализация происходит на экспозиции, а не в зрительном зале, как в театре. Поэтому необходимыми условиями вписывания театрализации в экспозиционный интерьер музея должны быть продуманный выверенный текст (исторически точен, речь стилизована), условность предлагаемой ситуации, четкое композиционное построение каждого сюжета, включение слушателей в качестве персонажей в театрализованное действие, возможность проведения театрализации в обычном режиме работы экспозиции.
Как уже отмечалось выше, самой распространенной формой является театрализованная экскурсия. В определенный момент экскурсии воспроизводятся диалоги, поступки, традиционные действия, речи людей определенной эпохи. Но не менее увлекательной является такая форма как театрализованное представление кукольного театра на экспозиции с использованием перчаточной или обыкновенной куклы. «Сказка ложь, да в ней намёк» гласит народная мудрость, которой следуют сотрудники Народного историко-краеведческого музея Любчанского края при разработке мероприятий для самых маленьких посетителей. Именно посредством волшебных сказочных образов в стенах музея происходит обогащение краеведческих познаний дошколят и младших школьников. Например, в преддверии праздника Дня Победы в музее можно посмотреть кукольный спектакль «Каша из топора». Главный герой сказки - солдат, возвращающийся с войны в родной поселок, оказывается в гостях у Бабы Яги. Солдатская смекалка помогает перехитрить ему недобрую старушку и пообедать наваристой кашей, сваренной из её запасов. В благодарность служивый человек помогает бабушке по хозяйству в то время, как ведущая рассказывает маленьким зрителям о героях Любчанского края, воевавших с фашистами на фронтах Великой Отечественной войны, и партизанах.
Еще одной формой театрализации является литературномузыкальная композиция, основанная на разнообразии музыки и слова. Чаще всего, за основу берется одно какое-либо литературное произведение одного автора и соответственно этому произведению подбирается музыкальный материал.
Также формой театрализации является театрализованный тематический вечер – сценическая композиция с предельно конкретизированным, документальным сюжетом, с реальными, а не вымышленными героями. Как правило, вечер бывает посвящен жизни и творчеству выдающихся людей.Традиционными в Народном историко-краеведческом музее стали вечера памяти создателя первой музейной экспозиции, краеведа, историка Н.А. Винора, народного художника Беларуси, уроженца Любчи Н.В. Дучица, белорусско-американского композитора Николая Набокова и т.д.
Формой театрализации, которая может включать в себя все перечисленные выше формы представлений, является массовое театрализованное празднество. Часто такая форма приобретает тип фольклорного праздника с разыгрыванием обрядов, обычаев, ритуальных действий на открытом воздухе. Традиционным для посетителей Народного историко-краеведческого музея Любчанского края стал любимый национальный праздник белорусов Масленица.
Необходимо отметить, что реализация технологии театрализации в музейном пространстве связана с решением целого ряда проблем. Одна из проблем – это трудности с изготовлением, хранением и использованием исторических костюмов, оборудование костюмерной комнаты и содержание костюмера в музее. Вторая проблема – это профессионализм актеров, в качестве которых выступают зачастую школьники и педагоги.
Главными условиями эффективного проведения театрализации в музее являются: осуществление театрализации на основе подлинного исторического материала экспозиции, включение в театрализацию наиболее ярких, характерных для данной эпохи подлинных экспонатов, использование приемов театральной педагогики для реализации образовательного контекста театрализации, наличие творческого потенциала для создания сценарных разработок и их воплощения в жизнь.
Комментарии
Отправить комментарий